Kamer wil dat Defensie aanstuurt op Nederlands onbemenst gevechtsvliegtuig
Een meerderheid van de Tweede Kamer wil dat Nederland een eigen onbemenste straaljager gaat bouwen. Een voorstel van D66, CDA en Volt dat donderdag aan staatssecretaris Boswijk van Defensie wordt voorgelegd, krijgt vermoedelijk de steun van coalitiepartij VVD en Pro.
Het plan komt bovenop de Nederlandse deelname aan een Amerikaans project voor de ontwikkeling van een soortgelijk toestel. Laurens Dassen (Volt) denkt dat de ontwikkeling van een Nederlands vliegtuig alleen kans van slagen heeft als de regering uiteindelijk stopt met het Amerikaanse programma.
De motie van D66-Kamerlid Michelle Jagtenberg roept de regering op om in samenwerking met de Nederlandse industrie, kennisinstellingen en Defensie een prototype te ontwikkelen van een zogeheten Collaborative Combat Aircraft (CCA). Deze toestellen kunnen dankzij AI zelfstandig vliegen, doelen bepalen en bommen afwerpen – al dan niet in formatie met F-35-straaljagers.
F-35: Onder Trumps vleugels
Wat gebeurt er als de Amerikanen definitief niet meer aan onze kant staan – als Trump bijvoorbeeld besluit Groenland binnen te vallen? Kunnen we onze F-35 gevechtsvliegtuigen dan nog wel gebruiken? Blijven die doen wat wij willen?
Het ministerie van Defensie maakte deze week bekend grootschalig te willen investeren in onbemenste gevechtssystemen - op land, ter zee en in de lucht. Jagtenberg wil dat Nederland het voortouw neemt bij de ontwikkeling van een dergelijk jachtvliegtuig. Nederlandse (defensie)bedrijven, kennisinstellingen en toeleveranciers beschikken volgens haar over een groot deel van de benodigde kennis, capaciteit en technologie om een zo’n toestel te bouwen.
Vooralsnog zou het Nederlandse project zich moeten richten op de ontwikkeling van een prototype, maar zodra die missie slaagt, zou de pilot moeten leiden ‘tot verdere opschaling richting operationele inzet’.
Eerder meldde Argos dat Nederland juist tientallen miljoenen heeft vrijgemaakt om mee te doen aan het Amerikaanse CCA-project. Dat besluit baarde opzien, omdat Europa militair gezien zo snel mogelijk op eigen benen wil staan en minder afhankelijk wil zijn van de VS.
Nederland wil Amerikaanse onbemenste gevechtsvliegtuigen vol AI aanschaffen
De Nederlandse defensietop wil twee testvliegtuigen kopen uit het Amerikaanse programma voor onbemenste, AI-gestuurde straaljagers. Dat blijkt uit interne documenten van het ministerie van Defensie die Argos heeft opgevraagd.
Meerdere partijen in de Tweede Kamer staan daarom argwanend tegenover de Amerikaanse pilot. Een belangrijke deelnemer aan het project is het techbedrijf Anduril. Dat wordt grotendeels gefinancierd door Peter Thiel, oprichter van techgigant Palentir en fel verdediger van de stelling dat democratie en vrijheid niet samengaan.
Eerder dit jaar gebruikte de Amerikaanse anti-immigratiedienst ICE de software van Palentir om jacht te maken op migranten.
D66 wil desondanks voorlopig niet uit dit Amerikaanse programma stappen. De krijgsmacht heeft op dit moment geen alternatief, terwijl Nederland en Europa volgens Kamerlid Jagtenberg geen tijd te verliezen hebben.
Bedoeling is vooralsnog dat het Nederlandse en Amerikaanse project ‘complementair aan elkaar’ zijn. Het Amerikaanse onbemenste toestel is een ‘heavy variant’ die relatief duur is en meer capaciteiten heeft dan de goedkopere ‘lightversie’ die Nederland moet gaan ontwikkelen.
Uiteindelijk wil ook D66 de samenwerking met de Amerikanen afbouwen. ‘Maar dat kan alleen als er een realistisch alternatief is, en dat is juist onze inzet met dit plan.’
Andere Kamerfracties zien het liefst dat Nederland de deelname aan het Amerikaanse project zo snel mogelijk stopt. ‘Het is een nietszeggende motie als je geen einde maakt aan het Amerikaanse programma’, zegt Laurens Dassen van Volt. Hij is bang dat Nederland straks vastzit aan de omstreden Amerikaanse pilot indien die samenwerking zonder restricties doorgaat.
De Volt-leider wil daarom donderdag een extra motie indienen waarin hij de regering vraagt om elke stap in het Amerikaanse CCA-project eerst ter goedkeuring voor te leggen aan de Kamer.