Wat zijn de praktische gevolgen van het Migratiepact?

Reinier Tromp

28 mei 2026

Migratie prijkt al jarenlang hoog op de zorgenlijstjes van Nederlanders. En komende week is het zover: dan wordt het Europese migratiepact ingevoerd. Een pakket aan wet- en regelingeving dat alle EU-landen grip moet gaan geven op migratie. Er leven zorgen over dit nieuwe pact en dan met name over de manier waarop Nederland hem invoert.

Beluister de podcast

In deze live-uitzending die we samen met journalistiek onderzoekscollectief Lost in Europe maken, schuift de Kinderombudsman aan. Ze maakt zich zorgen over het feit dat de minister de mogelijkheid openhoudt om kinderen in gezinnen aan de grens te detineren. Kinderen opsluiten, soms weken- of maandenlang, omdat hun ouders of zijzelf aan de buitengrens asiel hebben aangevraagd, dat botst met het Kinderrechtenverdrag, stelt de ombudsman in de uitzending.

Nieuws

Kinderrechtenorganisaties vrezen gevolgen Europees Migratiepact: ‘Kinderen maandenlang opsluiten botst met het Kinderrechtenverdrag’

Worden kinderen voldoende beschermd in Nederland na de invoering van het Europese Migratiepact? Nee, zeggen kinderrechtenorganisaties. Zij maken zich grote zorgen over de invoering van het pact.

Ook asieladvocaten zijn bezorgd. Voortaan geeft het IND asielzoekers advies over hun asielprocedure, in plaats van onafhankelijke advocaten. Maar hoe onafhankelijk wordt dat advies, als de het IND ook degene is die het verhoor afneemt? Asieladvocaat Bart Toemen komt langs.

Julia Verheul van mensenrechtenorganisatie Save The Children zag met eigen ogen wat kinderen op de vlucht meemaken. Ze interviewde tientallen van hen in in detentiecentra aan de grenzen van Europa, en komt daarover vertellen.

En Tabasum Westra is commissielid asiel en integratie van de ChristenUnie in Utrecht en vreest de gevolgen van het migratiepact voor haar gemeente.

Wederhoor IND

De IND gaat straks ook de juridische voorlichting verzorgen. Is dat geen rolvermenging? Kan een asielzoeker die voorlichting nog wel als onafhankelijk ervaren?

Juridische counseling is een nieuwe taak onder het pact en wordt in de regels nadrukkelijk gescheiden van juridisch advies. Juridisch advies is aan de advocaat en gaat over de inhoud van de individuele asielzaak. De juridische counseling (voorlichting) is bedoeld om mensen uit te leggen hoe de asielprocedure werkt, welke rechten en plichten zij hebben en welke stappen zij kunnen verwachten. Het gaat dus om algemene en procedurele informatie.De juridische counseling is nadrukkelijk gescheiden van het beslisproces. Medewerkers die deze voorlichting geven, hebben geen rol bij het horen of beoordelen van asielaanvragen. Ook hebben zij geen toegang tot het dossier van de aanvrager. Voor persoonlijk juridisch advies blijft de advocaat verantwoordelijk. Die rol verandert niet.

Asieladvocaten vrezen dat de voorbereiding op het gehoor verschraalt en dat daardoor meer mensen ten onrechte worden afgewezen. Begrijpt u die zorg?

Ik begrijp die zorg, maar die staat los van de juridische voorlichting. Volgens de Europese regels is rechtsbijstand pas verplicht in de beroepsfase. Nederland kiest ervoor om advocaten al eerder in de procedure een rol te geven.De IND blijft verantwoordelijk voor een zorgvuldig besluit en kan altijd aanvullende vragen stellen of extra onderzoek doen als dat nodig is. Persoonlijk juridisch advies blijft voorbehouden aan de advocatuur. Zodra het gehoor is ingepland, krijgt de aanvrager een advocaat toegewezen. Dat gebeurt al relatief vroeg in de procedure, waardoor er voldoende tijd is voor de advocaat om te doen wat hij in het belang van zijn cliënt nodig acht. Daarnaast blijft de aanvrager na het gehoor de mogelijkheid houden om met hulp van een advocaat correcties en aanvullingen in te dienen. Die informatie betrekt de IND bij het besluit. Dat kan er ook toe leiden dat wij aanvullend onderzoek doen.Dat is een van de voordelen van de nieuwe asielprocedure. Die biedt de IND meer ruimte om per zaak te doen wat nodig is en de aandacht te geven die een zaak vraagt. Ook in beroep blijft rechtsbijstand beschikbaar.

We halen dit artikel van Trouw aan. Jullie hebben het 'voornemen' geschrapt, de stap waarin fouten in een dossier nog vóór het definitieve besluit konden worden hersteld. Hoe voorkomen jullie dat afgewezen asielzoekers daardoor de dupe worden van fouten die eerder in de procedure hersteld hadden kunnen worden?

De wetgever heeft ervoor gekozen het voornemen te schrappen. Een voornemenprocedure is geen onderdeel van het Europese asielrecht. Het was een stap die Nederland wel kende, maar die in veel andere Europese landen niet bestaat. De ervaring leert dat het voornemen in de meeste zaken weinig toevoegt. In ongeveer 10 procent van de zaken ligt dat anders. Juist voor die zaken hebben wij binnen de IND een extra intern toetsmoment ingericht voordat een beroepszaak voorkomt bij de rechter.Daarbij kijken we opnieuw kritisch naar de zaak. Is het besluit voldoende gemotiveerd? Is aanvullend onderzoek nodig? Of moet een besluit worden herzien? Met dit extra toetsmoment willen we voorkomen dat zaken onnodig in beroep terechtkomen en zorgen we ervoor dat besluiten zorgvuldig tot stand komen.