Steeds meer jonge kinderen beginnen niet op een basisschool omdat ze worden geweigerd of direct worden doorverwezen naar het speciaal onderwijs. Daar zijn de wachtlijsten zo lang, dat kinderen al aan het begin van hun schoolcarrière thuis kunnen komen te zitten.
Het aantal 4- en 5-jarigen dat direct instroomt in het speciaal onderwijs steeg in vijf jaar van 1.631 naar 1.896 (bron: Inspectie van het onderwijs). Onderwijswetenschapper Bert Wienen doet onderzoek naar deze ‘onderinstroom’ en waarschuwt dat het onderwijssysteem kinderen dwingt zich naar de school te plooien in plaats van andersom. Hij vindt dat het onderwijs verhardt: “Je ziet in het onderwijs echt de vraag van welke kinderen we wel moeten aannemen en welke kinderen we moeten we niet aannemen.”
Volgens onderwijsjurist Fleur Terpstra mogen scholen kinderen niet afwijzen op grond van een handicap of beperking zonder degelijk onderzoek en zonder concrete motivering. Dit is in strijd met de Wet gelijke behandeling en internationale verdragen over de rechten van kinderen met een handicap. Terpstra ziet het in de praktijk wel veel gebeuren en noemt het een schending van kinderrechten. Oudervereniging Balans sleept, namens alle thuiszitters en kinderen die nu geen passend onderwijs krijgen, de Nederlandse staat voor de rechter wegens die schending van kinderrechten.
Kleuter zonder klas
Yousra is zes en gaat nog niet naar school. Geen enkele school waar haar moeder haar aanmeldde, wilde haar toelaten, omdat ze het syndroom van down heeft. Pas jaren later en na een klachtenprocedure kan ze binnenkort op een school starten.
Geschillencommissie
In de tv-uitzending van aanstaande zondag ‘kleuter zonder klas’ duikt Argos in het verhaal van Yousra, een meisje met het syndroom van down, dat op vier scholen werd afgewezen. Haar moeder dienden meerdere klachten in wegens discriminatie. Haar klacht bij de Geschillencommissie Passend Onderwijs werd gegrond verklaard. Na de zomer kan Yousra op een school voor speciaal onderwijs beginnen. Er loopt ook nog een klacht bij het College voor de Rechten van de Mens, in een van de komende maanden zal de zaak tijdens een zitting aan de orde komen.
Hoewel de overheid ernaar streeft dat de meeste scholen in 2035 inclusief onderwijs bieden, zijn we volgens meerdere deskundigen die Argos sprak verder van dat doel verwijderd dan ooit. Er gaan meer kinderen naar speciaal onderwijs en er zitten meer kinderen thuis zonder school dan ooit. Bestuurskundige Sharon Stellaard stelt dat inclusief onderwijs al sinds 50 jaar het streven is in onderwijsbeleid, maar dat beleidsmaatregelen nooit de gewenste transitie hebben opgeleverd. “In iedere hervorming die ik heb bestudeerd, was de werking tegengesteld aan wat ze ermee wilden bereiken,” aldus Stellaard.
Staatssecretaris
In een reactie laat staatssecretaris van onderwijs Judith Tielen weten: ‘‘Het schenden van rechten is wel een heel stevige term, die ook niet helemaal recht doet aan de inspanningen die vanuit diverse professionals wordt gepleegd om ieder kind goed onderwijs te kunnen geven. We nemen diverse maatregelen om toe te werken naar inclusief onderwijs. Tegelijkertijd wordt nog met betrokken partijen gewerkt aan een transitieplan. Uiteraard kijken we bij de uitwerking goed naar ervaringen uit het verleden.”